De fiscale eenheid voor de omzetbelasting: de voors en de tegens  

Ondernemers met meerdere ondernemingen kunnen gebruik maken van de fiscale eenheid voor de omzetbelasting. Of dat gunstig is of dat u als ondernemer een keuze heeft treft u hierna aan.

Voor een fiscale eenheid voor de omzetbelasting is het noodzakelijk dat er wordt voldaan aan drie voorwaarden. Er moet sprake zijn van financiële, organisatorische en economische verwevenheid tussen de ondernemingen die samen een fiscale eenheid willen vormen.

Financiële verwevenheid

Er is sprake van financiële verwevenheid als ten minste de meerderheid (meer dan 50%) van de aandelen in dezelfde handen is. Dus een moeder BV met 100% van de aandelen in de dochter voldoet hieraan.

Organisatorische verwevenheid

Er is sprake van organisatorische verwevenheid als de ondernemingen onder een gezamenlijke, als eenheid functionerende, leiding staan of als de leiding van de ene vennootschap ondergeschikt is aan de leiding van de andere vennootschap. In de praktijk is het vaak het geval dat de bestuurders van de ondernemingen dezelfde personen zijn. Hierdoor ligt de feitelijke zeggenschap in elk van de ondernemingen bij dezelfde personen zodat in sterke mate aan de voorwaarde van organisatorische verwevenheid is voldaan.

Economische verwevenheid

Van economische verwevenheid is sprake indien de activiteiten van de ondernemingen in hoofdzaak gericht zijn op eenzelfde economisch doel (denk bijvoorbeeld aan een gezamenlijke klantenkring) of de activiteiten van de ene onderneming in hoofdzaak (voor meer dan de helft) ten behoeve van de andere onderneming worden uitgeoefend.

Als aan deze voorwaarden is voldaan kan ook de belastingdienst constateren dat er een  fiscale eenheid aanwezig is en deze bij beschikking opleggen. Er is dus geen sprake van een echte keuze: het bestaan van een fiscale eenheid volgt rechtstreeks uit de wet !

Tijdstip van ingang fiscale eenheid

In het verleden ontstonden de gevolgen van de fiscale eenheid voor de BTW pas nadat de inspecteur de beschikking had afgegeven. Doorgaans was dat op de eerste dag van de maand volgende op die waarin de inspecteur de beschikking had afgegeven. De Hoge Raad heeft in een arrest uit 2005 beslist dat het ingangstijdstip van de fiscale eenheid eerder kan liggen dan het tijdstip waarop de beschikking fiscale eenheid door de inspecteur is afgegeven. Zodra namelijk voldaan is aan de vereisten van de fiscale eenheid mag de ondernemer er, volgens de Hoge Raad, van uitgaan dat de fiscale eenheid bestaat, ook al heeft hij nog geen beschikking van de Belastingdienst.

De fiscale eenheid voor de btw houdt op te bestaan als niet meer wordt voldaan aan de drie hiervoor genoemde voorwaarden.

De voordelen van een fiscale eenheid BTW

De samengevoegde ondernemingen hoeven met betrekking tot onderlinge leveringen en diensten geen BTW aan elkaar in rekening te brengen. Dus het onderling doorbelasten van kosten kan zonder BTW plaatsvinden. Neem als voorbeeld een holding die als enige activiteit heeft het verstrekken van leningen binnen de groep. Deze holding verricht hierdoor uitsluitend vrijgestelde prestaties hetgeen betekent dat de holding niet alle BTW in aftrek mag brengen. Door nu een fiscale eenheid aan te gaan kan dit opgelost worden. Het verstrekken van de lening gebeurt dan intern (binnen de fiscale eenheid) en als de fiscale eenheid naar buiten toe alleen belaste prestaties verricht is alle BTW aftrekbaar.

Een ander voordeel is dat volstaan kan worden met één (geconsolideerde) aangifte BTW en één Opgaaf Intra Communautaire Listing.

De nadelen van een fiscale eenheid BTW

De onderdelen die deel uitmaken van de fiscale eenheid BTW zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de BTW schulden van de fiscale eenheid die zijn ontstaan tijdens het bestaan van de fiscale eenheid BTW. Dus ook een directeur-aandeelhouder (dga) die onderdeel uit maakt van een fiscale eenheid BTW is in privé hoofdelijk aansprakelijk voor de BTW schulden van de fiscale eenheid.
Met name ingeval van faillissement kan dit zeer vergaande gevolgen hebben. Dit kan worden voorkomen door een tijdige afmelding van de fiscale eenheid.

Om het (eventuele) risico op aansprakelijkheidstelling in kaart te kunnen brengen is het van belang vast te stellen wanneer de fiscale eenheid BTW is begonnen en wanneer deze is beëindigd.

Het blijft dus ook uitkijken met de aankoop van aandelen van een BV die tot een fiscale eenheid BTW behoort of heeft behoord. Als later blijkt dat (een onderdeel van) de fiscale eenheid te weinig BTW heeft betaald in de periode waarin uw aangekochte BV daar deel van uitmaakte, kan uw nieuwe BV voor die BTW aansprakelijk worden gesteld

Het voorkomen van een fiscale eenheid BTW

Indien er wel wordt voldaan aan de voorwaarden voor een fiscale eenheid maar u wilt vermijden dat er een fiscale eenheid ontstaat dan kunt u dit voorkomen door het tussenschuiven van een stichting administratiekantoor (STAK). Denk bijvoorbeeld aan een dga die het bedrijfspand prive aan zijn Holding (met btw) verhuurt. Er wordt hierdoor voldaan aan de drie voorwaarden zodat er sprake is van een fiscale eenheid. Door de aandelen van de Holding te certificeren vervalt een van de voorwaarden, namelijk de eis dat de dga (in prive) de zeggenschap over de Holding uitoefent. De zeggenschap is immers overgedragen aan de STAK zodat de dga hierdoor buiten de  fiscale eenheid valt en hierdoor ook niet meer hoofdelijk aansprakelijk is.